روند شناسایی بیماری
زمانی که فرد برای معاینه مراجعه میکند، پزشک سؤالات متفاوتی در مورد تاریخچه پزشکی فرد و نیز تماس با مواد سرطانزا از وی خواهد پرسید و بیمار را معاینه خواهد کرد.
مجموعه مطالعات انجامشده بر روی روشهای تشخیصی، نشاندهنده کارایی آنها در تشخیص زودهنگام سرطانها، حتی با اندازههای کوچک میباشد. با توجه به میزان تندرستی بیمار، روند شناسایی سرطان ریه دربرگیرنده این آزمونها است:
» عکسبرداری از ریهها با تابش پرتو X
»
آزمایش خلط: اگر بیمار دارای سرفههای خلطی باشد، خلط باید از نظر وجود سلولهای سرطانی بررسی شود.
» سیتی اسکن: در این روش، دستگاه سیتی اسکن با گرفتن شماری عکس با کمک تابش پرتو ایکس، نمایی سه بعدی از بدن را نشان میدهد و با این روش جایگاه و اندازه درست توده و پراکندگی تومور ریه به بخشهای دیگر قفسه سینه یا اندامهای دورتر مانند کبد نمایان میشود.
»
سیتی اسکن گردان یا اسپایرال(Spiral CT scan) : در این روش، یک دستگاه کامپیوتری سیتی اسکن با گردش پیرامون بدن بیمار، در هر گردش بیش از صد تصویر از بدن بیمار میگیرد. در سیتی اسکن گردشی، تودههای کوچکی که با سیتی اسکن ساده دیده نمیشوند، نمایان میشود.
» امآرآی یا پرتونگاری با بهرهگیری از میدان مغناطیسی افزاینده(MRI Scan) : این آزمایش همانند سیتی اسکن است با این تفاوت که به جای تابش پرتو X از مغناطیس برای عکسبرداری از بدن بهره گرفته میشود. در این آزمایش بیمار برای ۳۰ دقیقه بدون جابجایی و تکان، درون این دستگاه میماند و تصاویر گذرا از بدن او گرفته میشود.
»
نمونهبرداری یا بیوپسی (Biopsy) : بررسی میکروسکوپی از نمونه بافت تومور. این آزمایش بسیار ارزشمند است زیرا روشنگرترین روش برای شناسایی سرطان ریه و گونه آن به شمار میآید.
روشهای گوناگون بیوپسی ریه به چند شاخه دستهبندی میشوند:
» نمونهبرداری با سوزن:(Needle aspiration) در این روش با تابش پرتوی ایکس، توده در نمایشگر دیده میشود و پزشک به کمک سوزن، بخشی از بافت ریه را با سرنگ کشیده و برای آزمایش بافتشناسی جدا میکند.
» نمونهبرداری با برونکوسکوپ (Bronchoscopy) : برونکوسکوپ لولهای فلزی است که دارای یک لامپ است و از راه دهان یا بینی به درون نای فرستاده میشود و دیدن بافت درون ریه را شدنی میکند. سپس پزشک بخشی از بافت و مایع درون ریه را از راه این لوله برای بررسی بافتشناسی جدا میکند. پیش از انجام این کار به بیمار بیهوشی موضعی داده میشود.
» نمونهبرداری باز (جراحی): در نمونهبرداری باز، بیهوشی عمومی نیاز است و میتواند به دو روش توراکوسکپی (Thoracoscopy) یا مدیاستینوسکپی (Mediastinoscopy) انجام شود. جراحی، بررسی درون قفسه سینه و غدههای لنفاوی نزدیک ریه را شدنی میکند و در هنگام انجام آن، در پوست پایین گردن روزنه کوچکی پدید میآورند تا از این راه لولهای به درون قفسه سینه فرستاده شود. پایان این لوله به نورافشان و بزرگنما متصل است. جراح در این رده میتواند از سلولها و غدههای لنفاوی که دچار تراریختی شدهاند، نمونهبرداری کند. از این راه میتوان اندامهای گسترده در میان ریه چپ و راست را دید. از این رو برای شناسایی اندازه پراکندگی یاختههای سرطانی به غدههای لنفاوی کناری ریه، روش سودمندی به شمار میرود.
» توموگرافی با نشر پوزیترون یا پت اسکن(PET-Positron emission tomography) : در این روش، دستگاه اسکنر پیرامون بیمار میچرخد و تصویربرداری از راه گسترش پوزیترون به دست یک ماده رادیواکتیو که به درون خون بیمار فرستاده شده و یا از راه بوییدن به بدن او راه یافته است، انجام میگیرد. با این روش دیدن ریه در سه بعد، شدنی میشود.
» سونوگرافی(Ultrasound) : در این شیوه از امواج صوتی برای بررسی ساختار توده در ریه بهره گرفته میشود.
» آزمایش کارکرد ریه(Lung function test) : در این شیوه پیش از جراحی، از بیمار آزمایشهای ریوی گوناگونی انجام میشود.
» آزمایش خون: تومورهای سرطانی، آنتیژن و آنزیمهای ویژهای را فرآوری میکنند که از راه آزمایش خون شناسایی میشوند. اندازهگیری آنتیژن کارسینوامبریونیک (Carcinoembryonic Antigen-CEA) و آنزیم (Neuron-specific enolase (NSE از آزمایشهای غربالگر این بیماری است. افزایش اندازه این پروتئینها بازگوکننده نشانههای سرطان و کاهش آن در هنگام درمان، نشانه کند شدن رشد سلولهای سرطانی بیمار است.
»
اسکن استخوان ((Bone Scan: تصویربرداری از استخوان با بهرهگیری از یک ماده رادیواکتیو روشی بسیار ارزشمند است که در شناسایی دستاندازی سرطان به استخوان، کارساز بودن درمان سرطان و روند بهبودی بخشهای درگیر در استخوان به کار میرود.