سببشناسی
پژوهشهای آماری و بالینی، روند بدخیمی بیماری سرطان ریه را در پیوند با این سببها میدانند:
»
اعتیاد به دخانیات: اصلیترین علت بروز سرطان ریه سیگار کشیدن است. دود سیگار بیش از 4000 نوع ماده شیمیائی دارد که اغلب آنها سرطانزا میباشند. هر وسیله دیگری نظیر پیپ یا قلیان نیز شرایطی مشابه سیگار دارد.
هرچه مدتزمان استفاده از سیگار و مقدار مصرفی آن در روز بیشتر باشد یا سن آغاز مصرف دخانیات، پائینتر باشد، احتمال بروز سرطان نیز بالاتر خواهد بود اما در صورت قطع سیگار، این احتمال سالانه بهطور قابل ملاحظهای کم خواهد شد، بهطوری که پس از گذشت 10 سال از ترک آن، احتمال ابتلا به 3/1 تا نصف مواردی که هنوز سیگار میکشند، خواهد رسید. بهعلاوه ترک سیگار منجر به کاهش قابل ملاحظه سایر بیماریهای وابسته به سیگار نظیر بیماریهای قلبی، سکته مغزی، آمفیزم و برونشیت مزمن خواهد شد.
بهعلاوه بسیاری از مواد شیمیایی موجود در سیگار، برای کسانی که بهطور غیرمستقیم در معرض آن قرار دارند، میتواند خطرناک باشد و منجر به بروز سرطان ریه شود.
اخیراً به خاطر مقابلهای که با مصرف سیگار انجام میگیرد، در جوامع غربی، مصرف سیگار در بین آقایان کاهش یافته و متعاقب آن امکان ابتلا به سرطان ریه نیز در مردان کمتر شده است؛ ولی متأسفانه مصرف سیگار در میان خانمها افزایش یافته و متعاقب آن امکان بروز سرطان در میان خانمها نیز افزایش پیدا کرده است.
از لحاظ آماری ثابت شده است که خانمها نسبت به آقایان کمتر سیگار میکشند، ولی وقتی سیگاری شدند، بیشتر از آقایان سیگار میکشند و در نتیجه استعدادشان نسبت به سرطان ریه بیشتر میشود. به عنوان مثال وقتی که یک آقا و یک خانم به تعداد مساوی سیگار میکشند و حتی تعداد سالهایی که سیگار میکشند برابر است، خانم در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان ریه است و این به علت استعداد وابسته به جنس میباشد.
از سوی دیگر ثابت شده است با آنکه اثر سیگارهایی که هماکنون با عنوان لایت، سبک و... در بازار مصرف موجود میباشد نسبت به سیگارهای دیگر کمتر بوده و قوی نیستند، ولی چون استفادهکنندگان از این سیگارها هم پُکهای بیشتر و عمیقتری به سیگار میزنند و هم تعداد بیشتری سیگار میکشند، فرقی با دیگر سیگاریهای ندارند.
»
آلایندههای موجود در هوای پیرامون و جایگاه کار: مادههایی چون آزبست (پنبه نسوز)، گاز رادون (گازی بیرنگ و بیبو که از آزادشدن اورانیم در آب، خاک و برخی مصالح ساختمانی پدید میآید)، اورانیوم و نیکل، از دسته فاکتورهای افزاینده و پیشتاز در دچار شدن به سرطان ریه به شمار میآیند.
به نظر میرسد در ایالات متحده دومین علت بروز سرطان ریه گاز رادون باشد. این گاز به راحتی میتواند از جداره خانهها و از طریق لولهها و فاضلاب شهری انتشار پیدا کند و از آنجایی که فرد نمیتواند این گاز را ببیند یا بوی آن را حس کند، تنها راه ارزیابی این گاز، اندازهگیری آن میباشد. تماس با رادون همراه با کشیدن سیگار، به میزان قابل ملاحظهای احتمال ابتلا به سرطان ریه را افزایش میدهد.
علاوه بر این، به مواد دیگری نظیر آرسنیک و بعضی مشتقات نفتی نیز باید اشاره شود. زمانی که تماسهای شغلی همراه با سیگار کشیدن باشد، احتمال ابتلا به سرطان ریه چند برابر خواهد شد.
سرطان ریه برای رشد نیاز به مدتزمان زیادی دارد. اما تغییراتی که در ریه ایجاد میشود تقریباً از همان ابتدای تماس با مواد سرطانزا شروع میشود. بلافاصله پس از شروع تماس، یکسری سلولهای خاص در داخل پوشش جداره مجاری هوایی قرار میگیرند. این سلولها غیرطبیعی بوده و در صورت ادامه تماس، سلولهای بیشتری پدید میآیند و زمینه برای ایجاد سرطان فراهم میشود.
»
ژنتیک: داشتن پیشینه دچارشدن به سرطان ریه میان خویشاوندان نزدیک خانواده، درصد دچار شدن به این سرطان را افزایش میدهد. امکان مبتلا شدن اقوام درجه یک افراد مبتلا به سرطان ریه، نسبت به دیگران 2 تا 3 برابر افزایش مییابد و اگر خود فرد نیز سیگاری باشد، امکان ابتلا بیشتر میشود و اگر خانم وی سیگاری باشد این آمار بالاتر خواهد رفت و فرد استعداد بیشتری برای سرطان ریه پیدا خواهد کرد.
»
فاکتورهای ایمنی: نارسایی در فرایند ایمنی بدن، فاکتوری افزاینده در پدیداری سرطان ریه شناخته شده است.
» سن: کسانی که سن بالای ۶۰ سال دارند، بیشتر در تیررس دچارشدن به سرطان ریه هستند و باید بیشتر به پدیداری نشانگان هشداردهنده این بیماری واکنش نشان دهند.